Najważniejsza decyzja
Nie uruchamiaj automatycznie jednej reakcji dla całej szkoły. To, co jest bezpieczne dla klasy przy wyjściu ewakuacyjnym, może być niebezpieczne dla grupy znajdującej się obok napastnika.
Napastnik w szkole: co jest najważniejsze w pierwszych minutach?
Informacja o napastniku nie oznacza automatycznie, że wszyscy uczniowie powinni wyjść z budynku. Jeżeli bezpieczna droga prowadzi z dala od zagrożenia, oddalenie się może być najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli sprawca znajduje się w pobliżu albo jego położenie jest nieznane, wyjście grupy na korytarz może zwiększyć ryzyko.
Oficjalna kampania MSWiA i Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW opiera reakcję na zasadzie 4U: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak. Kolejność nie jest szkolną listą czynności do mechanicznego wykonania. To zestaw możliwych zachowań dobieranych do sytuacji. Ostatni element dotyczy skrajnej sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, gdy nie ma możliwości ucieczki ani ukrycia.
Jeżeli istnieje wyraźnie bezpieczna droga oddalająca grupę od sprawcy.
Jeżeli wyjście jest niebezpieczne albo położenie napastnika jest nieznane.
Przekazuj fakty, lokalizację i to, co rzeczywiście wiadomo. Nie ryzykuj, aby zdobyć dodatkowe informacje.
Co powinien zrobić nauczyciel?
Pierwszym zadaniem nauczyciela jest ochrona powierzonej grupy. Nie powinien wychodzić na korytarz tylko po to, aby sprawdzić, co się dzieje. Jeżeli może bezpiecznie oddalić uczniów od zagrożenia, prowadzi ich wybraną drogą i nie wraca po pozostawione rzeczy. Jeżeli ucieczka nie jest bezpieczna, ogranicza możliwość wejścia do pomieszczenia, wycisza telefony i odsuwa uczniów od drzwi oraz okien.
Wcześniejsze przygotowanie jest ważniejsze niż improwizacja. Szkoła powinna przeanalizować, jak powiadomić osoby na korytarzu, w świetlicy, stołówce, hali i na boisku oraz jak postąpić, gdy nie można użyć standardowej drogi wyjścia.
Co powinien wiedzieć uczeń?
Dziecko nie powinno szukać źródła hałasu, wracać po telefon czy plecak ani samodzielnie szukać rodzeństwa. Gdy opiekun prowadzi grupę w bezpieczne miejsce, uczeń powinien wykonywać jego polecenia. Gdy grupa pozostaje w ukryciu, telefon powinien być wyciszony, a miejsce pobytu nie powinno być publikowane w mediach społecznościowych.
W edukacji dzieci nie ma potrzeby odgrywania przemocy. Znacznie ważniejsze jest ćwiczenie rozpoznania bezpiecznej drogi, ciszy, wykonywania poleceń oraz wiedzy, że po przybyciu służb trzeba stosować się do ich instrukcji.
Co powinien zrobić rodzic?
Naturalnym odruchem może być natychmiastowa jazda pod szkołę. Podczas aktywnego zdarzenia może to jednak utrudnić dojazd służbom i zwiększyć liczbę osób w strefie zagrożenia. Rodzic powinien korzystać z oficjalnego kanału komunikacji placówki i służb. Wielokrotne telefonowanie do dziecka może zdradzić jego położenie dźwiękiem telefonu i utrudniać pracę personelowi.
Po zakończeniu bezpośredniego zagrożenia placówka powinna przekazać sposób i miejsce odbioru dzieci. Więcej o komunikacji z rodzinami znajdziesz w poradniku Rodzice podczas alarmu w szkole.
Co szkoła powinna przygotować wcześniej?
- sposób szybkiego przekazania krótkiego komunikatu personelowi, także poza głównym budynkiem;
- alternatywne drogi opuszczenia zagrożonej części placówki;
- możliwość ograniczenia dostępu do pomieszczeń, w których grupa musi się ukryć;
- zasady postępowania podczas przerwy, obiadu, świetlicy, WF-u i zajęć poza budynkiem;
- jeden kanał komunikacji z rodzicami i plan odbioru dzieci po zakończeniu działań;
- ćwiczenia decyzyjne bez inscenizowania ataku i bez bodźców wywołujących niepotrzebny lęk.
Na BezpieczneDzieci dostępny jest osobny trening decyzyjny dotyczący wtargnięcia uzbrojonego napastnika. Ten poradnik wyjaśnia zasady, a trening pozwala przećwiczyć decyzje w bezpiecznej formule.
Najczęstsze pytania
Czy po informacji o napastniku należy ewakuować całą szkołę?
Nie zawsze. Jeżeli droga wyjścia prowadzi w stronę zagrożenia albo położenie sprawcy jest nieznane, masowa ewakuacja może zwiększyć ryzyko. Decyzja zależy od miejsca grupy i dostępnej bezpiecznej drogi.
Czy nauczyciel powinien sprawdzić, gdzie znajduje się napastnik?
Nie powinien narażać siebie ani uczniów w celu samodzielnego rozpoznania sytuacji. Priorytetem jest ochrona grupy i przekazanie służbom informacji, które są już znane.
Czy rodzic powinien od razu jechać po dziecko?
Nie podczas aktywnego zagrożenia. Rodzic powinien stosować się do komunikatów szkoły i służb oraz nie utrudniać dojazdu ratowników.
Czy zasada 4U oznacza, że dzieci powinny ćwiczyć fizyczne przeciwstawienie się napastnikowi?
Nie. Ostatni element 4U dotyczy sytuacji skrajnej. W pracy z dziećmi należy koncentrować się na rozpoznaniu zagrożenia, bezpiecznej ucieczce, ukryciu, ciszy i wykonywaniu poleceń służb, bez odgrywania przemocy.
Na czym oparto poradnik?
Oficjalne zasady Uważaj – Uciekaj – Ukryj się – Udaremnij atak.
Aktualne działania dotyczące przygotowania szkół do sytuacji kryzysowych.
Poradnik ma charakter edukacyjny. W rzeczywistym zdarzeniu pierwszeństwo mają aktualne komunikaty i polecenia właściwych służb oraz procedury konkretnej placówki.