BEZPIECZNE DZIECIbezpieczeństwo szkoły i rodziny
Bezpieczne Dzieci · wiedza praktyczna

Procedura na wypadek zagrożenia atakiem z powietrza w szkole

Najważniejsza zasada jest prosta: procedurę przygotowuje się przed alarmem. Gdy alarm już trwa, nie ma czasu na szukanie kluczy, ustalanie ról ani sprawdzanie, dokąd skierować poszczególne grupy.

Aktualizacja: 1 października 2026Autor: Marcin Pietkiewiczmateriał edukacyjny
Ważne: materiał porządkuje aktualny wzorzec postępowania, ale nie zastępuje procedury konkretnej placówki, rozpoznania jej budynku ani poleceń właściwych organów i służb. Wzorzec trzeba dostosować do realnego obiektu, liczby i wieku dzieci oraz osób ze szczególnymi potrzebami.

1. Co trzeba przygotować przed alarmem

Oficjalny wzorzec procedury nie jest gotowym planem do podpisania. Dyrektor powinien dostosować go do konkretnego budynku i uzgodnić rozwiązania z organem prowadzącym, właściwym organem ochrony ludności, właścicielem lub zarządcą oraz – w zakresie przewidzianym we wzorcu – z właściwymi służbami. Trzeba znać nie tylko liczbę uczniów i pracowników, lecz także największą przewidywaną liczbę osób obecnych jednocześnie, w tym usługodawców, rodziców i innych gości.

Rozpoznaj miejsca. Ustal formalnie dostępne formy ochrony, a gdy ich nie ma – najbezpieczniejsze dostępne pomieszczenia wewnątrz budynku.
Przypisz ludzi i trasy. Każda grupa powinna wiedzieć, dokąd idzie, którą drogą podstawową i którą zastępczą. Osoby funkcyjne potrzebują zastępstw.
Przygotuj działanie bez Internetu i prądu. Listy obecności, oświetlenie awaryjne, łączność zastępcza i sposób wewnętrznego alarmowania muszą działać także po awarii.
Zabezpiecz potrzeby szczególne. Uwzględnij dostępność, potrzebny sprzęt i przygotowane produkty lecznicze dla konkretnych dzieci tak, aby nie trzeba było wracać po nie do sali.

2. Czujność, Gotowość i Alarm – komunikaty we wzorcu organizacyjnym

W omawianym wzorcu postępowania placówki stosuje się trzy poziomy komunikatów organizacyjnych: Czujność, Gotowość i Alarm. To nie są trzy ogólnopolskie sygnały akustyczne ani stopnie alarmowe BRAVO/CHARLIE. Nie należy ich mylić z określonymi przepisami sposobami ogłaszania i odwoływania alarmu. Na wcześniejszych poziomach jest czas na sprawdzenie obsady, łączności i gotowości procedury. Jednoznaczny i autentyczny komunikat „Alarm” oznacza przejście do działań ochronnych bez oczekiwania na potwierdzenie w kilku źródłach.

Syrena jest sygnałem do działania, ale szczegóły zagrożenia należy sprawdzać w ustalonych oficjalnych kanałach – m.in. poprzez Alert RCB, RSO, radio i telewizję oraz komunikaty właściwych urzędów i służb.

3. Co robi szkoła po ogłoszeniu alarmu

W opisanym scenariuszu zagrożenia z zewnątrz punktem wyjścia jest pozostanie w budynku, o ile jest to bezpieczne, i przejście do wcześniej wskazanych miejsc. Rodzaj zagrożenia, stan obiektu oraz polecenia właściwych służb mogą wymagać odmiennego działania. Uczniowie pozostawiają rzeczy osobiste. Nauczyciel zabiera listę obecności lub jej dostępną offline formę, środek łączności oraz przygotowane leki, jeżeli odpowiada za ich zabranie. Nie wychodzi się na boisko, nie wraca po pozostawione przedmioty i nie korzysta z windy.

Co do zasady nie planuje się przemieszczania grup przez otwartą przestrzeń po ogłoszeniu zagrożenia z powietrza. Jeśli budynek sam stwarza bezpośrednie niebezpieczeństwo albo służby wydadzą inne polecenia, decyzję trzeba dostosować do okoliczności. Wcześniejsze uzgodnienie możliwych wariantów jest ważniejsze niż jedna sztywna instrukcja.

4. Procedura musi działać także poza lekcją

Alarm może pojawić się podczas przerwy, obiadu, zajęć sportowych albo pobytu grupy na zewnątrz. Osoba, która była poza swoją klasą, nie powinna przemierzać całego budynku w poszukiwaniu grupy – kieruje się do najbliższego wcześniej wskazanego miejsca i zgłasza obecność pracownikowi. Grupa przebywająca na terenie szkoły wraca najkrótszą bezpieczną drogą do budynku, jeżeli wejście jest możliwe.

Wzorzec obejmuje też sytuacje utraty zasilania, awarii łączności, niedostępności podstawowej drogi oraz alarmu tuż przed zakończeniem zajęć. W tym ostatnim przypadku dzieci pozostają pod opieką placówki; odbiór i transport nie powinny ruszać tylko dlatego, że zgodnie z planem kończyły się lekcje.

5. Rozmieszczenie bez meldunku nie kończy zadania

Po dotarciu do miejsc ochrony trzeba sprawdzić stan osobowy, ustalić osoby nieobecne i znajdujące się poza własną grupą oraz przekazać meldunek zgodnie z ustalonym obiegiem. Wyznaczeni pracownicy sprawdzają części wspólne, takie jak toalety, szatnie i korytarze, o ile można zrobić to bezpiecznie.

6. Rodzice potrzebują zasad jeszcze przed zdarzeniem

Placówka powinna wcześniej poinformować rodziców, jak będzie komunikować się podczas alarmu. Po zdarzeniu nie powinno dochodzić do masowych przyjazdów pod szkołę, blokowania dojazdu ani telefonowania bezpośrednio do nauczycieli. Informację zbiorczą przekazuje się ustalonym kanałem po ustabilizowaniu sytuacji i sprawdzeniu stanu grup, chyba że wcześniej potrzebny jest krótki komunikat organizacyjny.

7. Jak ćwiczyć

Najpierw procedurę ćwiczy personel bez dzieci. Następnie pojedyncze grupy, a dopiero po poprawieniu błędów – cała placówka. W kolejnych ćwiczeniach warto zmieniać moment alarmu i warunki: lekcja, przerwa, posiłek, pobyt na zewnątrz, zablokowana trasa, brak energii albo utrata łączności. Po każdej istotnej zmianie miejsca, trasy, obsady lub instrukcji ćwiczenie powinno zostać powtórzone.

Sprawdź decyzje w praktyce

W treningu Bezpieczne Dzieci ten temat wraca jako decyzje, meldunki i losowe utrudnienia. Ten sam kod zdarzeń odtwarza ten sam wariant, więc ćwiczenie można omówić z zespołem.

Uruchom bezpłatny trening →