Nie rób z personelu „saperów”
Zadaniem szkoły jest rozpoznanie sytuacji organizacyjnej i ochrona ludzi, nie ustalanie zawartości pakunku. Podejrzany przedmiot powinien pozostać na miejscu.
Kiedy pakunek powinien wzbudzić podejrzenie?
Samotnie stojący plecak nie jest automatycznie urządzeniem niebezpiecznym. Znaczenie ma kontekst: nietypowe miejsce, brak właściciela, wcześniejsza groźba, nietypowy zapach, zabrudzenie, wyciek, widoczne przewody lub inne cechy, których nie da się rozsądnie wyjaśnić.
Oficjalne materiały MSWiA i Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW wskazują, aby przedmiotu budzącego podejrzenie nie otwierać, nie dotykać i nie przenosić. Miejsce należy odizolować i powiadomić służby.
Nie otwieraj, nie potrząsaj, nie przenoś do sekretariatu.
Nie dopuszczaj uczniów i osób postronnych w pobliże przedmiotu.
Przekaż lokalizację i okoliczności znalezienia; wykonuj polecenia służb.
Czy szkołę trzeba natychmiast ewakuować?
Nie warto stosować automatycznego schematu „paczka = standardowa ewakuacja”. Lokalizacja przedmiotu może sprawić, że zwykła droga ewakuacyjna prowadzi właśnie obok potencjalnego zagrożenia. Dlatego kierunek przemieszczania ludzi trzeba dostosować do miejsca zdarzenia i poleceń Policji lub innych służb.
Placówka powinna umieć odizolować część budynku, zatrzymać ruch w kierunku zagrożonego korytarza oraz wykorzystać alternatywną drogę, jeżeli zostanie podjęta decyzja o opuszczeniu obiektu.
A jeśli chodzi o przesyłkę z proszkiem, płynem lub inną substancją?
To inny wariant zagrożenia. Jeżeli podejrzana przesyłka została otwarta i widać proszek, płyn lub inną nieznaną zawartość, nie należy jej dalej dotykać, wąchać ani powodować ruchu powietrza. Oficjalne zalecenia obejmują zamknięcie okien i drzwi, wyłączenie wentylacji i klimatyzacji oraz odizolowanie osób, które miały kontakt z przesyłką.
Nie należy samodzielnie „neutralizować” substancji. Informację o otwarciu przesyłki i możliwym kontakcie ludzi trzeba wyraźnie przekazać operatorowi 112.
Co przygotować do przekazania służbom?
- dokładne miejsce znalezienia przedmiotu;
- czas, w którym został zauważony;
- informację, czy ktoś go dotykał, otwierał lub przenosił;
- informację o ewentualnej treści groźby telefonicznej, e-mailowej lub wiadomości;
- listę osób, które mogły mieć kontakt z podejrzaną przesyłką lub substancją;
- informację o układzie wejść i możliwości odizolowania części budynku.
Nie oznacza to samodzielnego prowadzenia dochodzenia. Zbieramy tylko informacje dostępne bez wchodzenia w strefę potencjalnego zagrożenia.
Co szkoła powinna mieć zapisane w swojej procedurze?
Procedura powinna określać, kto przyjmuje zgłoszenie, kto powiadamia służby i dyrekcję, jak ograniczyć dostęp do miejsca, jak przekazać spokojny komunikat personelowi oraz jak zmienić drogę ewakuacji, gdy standardowa trasa jest niedostępna.
Warto połączyć ten temat z materiałami o alarmowaniu w szkole oraz z poradnikiem o zagrożeniu chemicznym, bo podejrzana przesyłka może oznaczać zarówno ryzyko wybuchowe, jak i chemiczne lub biologiczne.
Najczęstsze pytania
Czy należy przenieść podejrzaną paczkę w bezpieczniejsze miejsce?
Nie. Oficjalne zalecenia mówią, aby podejrzanego przedmiotu nie dotykać ani nie przenosić. Należy odizolować miejsce i powiadomić służby.
Czy zawsze trzeba ewakuować całą szkołę?
Nie ma jednej automatycznej odpowiedzi. Zakres i kierunek ewakuacji zależą od miejsca zagrożenia i decyzji służb. Trasa nie powinna prowadzić przez rejon podejrzanego przedmiotu.
Czy pracownik szkoły powinien sprawdzić zawartość pakunku?
Nie. Rozpoznaniem niebezpiecznego urządzenia lub substancji zajmują się odpowiednie służby.
Co zrobić, jeśli z przesyłki wysypuje się proszek?
Nie dotykać ani nie wąchać, ograniczyć ruch powietrza, odizolować miejsce i osoby, które miały kontakt, oraz powiadomić 112. Dalsze działania wykonywać zgodnie z poleceniami służb.
Na czym oparto poradnik?
Oficjalne zasady postępowania z przedmiotem niewiadomego pochodzenia i informacją o bombie.
Zalecenia dotyczące podejrzanych przesyłek i nieznanej zawartości.
Materiał szkoleniowy CPT ABW dla instytucji.
Poradnik ma charakter edukacyjny. W rzeczywistym zdarzeniu pierwszeństwo mają aktualne komunikaty i polecenia właściwych służb oraz procedury konkretnej placówki.